M I S H K A

Tregim

Nga: Aleko LIKAJ

Mishka Svjetllovi atë prag pranvere ishte emigranti i parë që kishte kërkuar azil politik në qytetin e vogël buzë Sharontës. Tridhjetëvjeçari nga Rusia ishte shfaqur që nga fillimi i viteve ’90 për të parën herë në Paris dhe punonjësit e “Franc Terë Azil” aty e kishin nisur me një pusullë në dorë për në Anguelemë. Me një trup që nuk e kalonte mesataren dhe fytyrë të skuqur, ku mezi dalloheshin dy sy gri të futur brenda një guaske dhe qerpikëve të zbardhur poshtë flokëve të verdha, që i mbulonin ballin e sheshtë, moskoviti u duk për banorët e paktë të atij qyteti si një alien i vërtetë, që e meritonte një vëmendje jo të papërfillshme. Ndonëse indiferentë, anguelemasit treguan interes për të sapoardhurin.

Fillimisht liruan një dhomë pranë Bashkisë së qytetit dhe shumë shpejt i gjetën një hyrje me katër dhoma plot ajër e dritë në një lagje pranë periferisë. Tri shoqata bamirëse ia mobiluan brenda ditës me të gjitha orenditë, krejt të reja, duke i marrë nga magazinat tregtare të qytetit. I dorëzuan dhe çelësat në ditën e tretë të mbërritjes në Anguelemë, duke i thënë: “Rri me shëndet në shtëpinë tënde! E meriton, sepse ke braktisur sheshin e një lufte të padrejtë, ku të kishte dërguar vetë shteti yt .”
Historia e Mishkës shëtiti shumë shpejt në familjet e qytetit, që të kujton nga arkitektura Beratin tonë të një mbi një dritareve. Moskoviti kishte mbaruar shkëlqyeshëm shkollën e pilotazhit në Akademinë Ushtarake të kryeqytetit rus dhe madje kishte punuar për disa kohë si pilot në avionët qeveritarë, kjo për shkak të aftësive, por edhe të një garancie politike, pasi vetë Mishka Svjetllovi ishte i biri i gjeneralit Svjetllov në pension, dikur përfaqësues i lartë në Traktatin e Varshavës. Por një ditë marsi e kishin thirrur në Ministrinë e Mbrojtjes dhe i kishin thënë: “Kemi nevojë për ty. Do të pilotosh avionin bombardues më të rëndë luftarak për disa seanca në Çeçeni. Ti duhet të kuptosh që në këto momente luhet emri i Rusisë, nënës sonë të dashur, nga një çetë bastardësh, që nuk e dinë se ç’kërkojnë në të vërtetë. Kanë masakruar dhe vazhdojnë ende mbi njerëzit tanë të pafajshëm, që jetojnë prej dhjetëra vjetësh atje. Na duhet patriotizmi yt. Sot është ora e Rusisë…”
Mishka në fakt nuk tha po, por as dhe jo, duke mos ua prishur qejfin shefave. Të nesërmen e çuan në një aerodrom ushtarak në periferi të Moskës dhe i dhanë në dorëzim makinën e rëndë fluturuese luftarake. Aty e priste edhe ndihmësi i tij, një djalosh më i ri në moshë, që kishte ardhur në kryeqytetin rus nga tajgat e Siberisë, nga një qytet i vogël përballë ngushticës së Beringut, që nga tiparet zor se ia dalloje nga vetë eskimezët e veriut. Ajo ditë moskovitit iu duk krejt ndryshe nga të tjerat. Kuptoi se për të po niste kështu një periudhë tjetër në jetën e tij.
Kafenetë, ku kalonte mbrëmjet në shumicën e rasteve, nuk ia merrnin paratë që ia jepte “Assedik -u” çdo muaj dhe që rrotulloheshin aty te tremijë frangat. Kjo shumë për një beqar siç ishte Mishka, dilte e tepronte për një jetë normale, pasi edhe ata të ndihmës i siguronin disa para të thata të tjera, që moskoviti të mos e ndiente veten ngushtë në atë qytet të vogël buzë Sharontës ujëshumë. Piloti rus ishte kryetema e bisedave, të paktën për një vit, derisa aty u shfaq një kërkues tjetër azili, këtë herë nga Angola e Afrikës. Kishte punuar, ashtu siç thoshte, në administratën e lartë të atij shteti. Sidoqoftë Mishka u kishte hyrë në zemër anguelemasve dhe Veronika, bija e vetme e Ana Marisë, së vesë së ish kryetarit të Bashkisë së qytetit, shumë e shumë vite më parë i fali dashurinë dhe virgjërinë e një njëzeteshtatëvjeçareje. Ajo, me sa duket, nuk kishte ngjallur ndonjëherë vëmendjen e meshkujve jo vetëm të kësaj qendre që nuk i kalonte të 50 mijë banorët, por edhe më tej, mbase edhe për shkak të portretit të saj aspak tërheqës. Me një fytyrë gati të varur, të fryrë dhe të ngjallur tej mase, ku dy sy të zinj si të dalë dhe një gojë e zmadhuar në një pozicion pak të shtrembër, e kishin bërë që të ishte larg kësaj bote mashkullore me plot mistere. Por Mishka nuk kishte deklaruar ndonjëherë se kishte qenë i martuar dhe se kishte ndonjë të fejuar në qytetin e tij. As edhe Irina Gargarinën, balerinën e “Balshoi Teatër“ të Moskës, për të cilën shokët i thoshin se ishte vajza më e bukur e kryeqytetit rus, por që krejt papritur e kishte zëvendësuar pilotin me një këshilltar të presidentit Jelcin pas një qejfmbetjeje krejt banale. Kishte preferuar karrierë ajo vajzë e ardhur qysh fëmijë nga zonat e lumit Don. Por vajzave franceze pak punë u prish ky problem. Ai e pranoi Veronikën si një zgjidhje tepër interesante jo vetëm për momentin. Kuptoi që vajzat franceze mjaftojnë që të vënë syrin, se pastaj gjithçka merr fund. Janë vërtet profesioniste në këtë punë, ku hyn vetëm zemra. Veronika ishte një nga këto. Ajo nuk mendonte se kishte mbetur beqare dhe se nuk ia kishte fërshëllyer asnjë, por Mishka Svjetllovi i hyri në sy që ditën e parë, tek e pa të mbështetur pas një peme në trotuar në sheshin ” Stalingrad “. Zakon ky i keq i djemve që vinin nga lindja, se këtu nuk sheh djalë apo vajzë që të vrasë kohën kot poshtë ndonjë peme apo masivi të gjelbër.
Ngjarja ishte vërtet befasuese, sepse ata, pa u vonuar aspak, shumë shpejt, shkuan drejt altarit. Nuk kishte kohë për të pritur. Çiftit të ri dasmën ia bënë vetë ata të qendrës së ndihmës sociale për azilantët politikë, në një nga lokalet e këtij qyteti. Dhëndërrit të ri iu gjet edhe puna pranë Bashkisë, në mirëmbajtjen e lulishteve dhe gjelbërimin që zë hapësira të pamata në këtë zonë, sepse Anguelema nuk ka fare industri. E vetmja krenari e këtij qyteti është fakti se Duka i Anguelemës i ka dhënë për grua vajzën e tij mbretit të Francës në mes të mijëvjeçarit të kaluar, së cilës i kanë ngritur edhe një bust para Bashkisë. Në atë periudhë ajo ka dërguar herë pas here edhe ushtarë e harkëtarë, por edhe dhurata në Krujë te Kryetrimi ynë, i caktuar prej Papës si Atlet i Krishtit. Këtë fakt e pohon edhe Barleti në librin e tij për historinë e luftërave me osmanlinjtë. Në jug të sheshit kishte edhe një kështjelle tipike për atë kohë, ku thonë se i famshmi Zhan Mare ka luajtur sekuenca të gjata te “Katedralja Sant Pierre“, në filmin “Kapiteni”.
U duk se në jetën e emigrantit lindi pranvera e munguar e kësaj periudhe të fundit, por s’ishte e thënë që ajo të vazhdonte gjatë. Në fillim Veronika, që në të vërtetë ishte sqimatare dhe vajzë e ndershme e me karakter, edhe pse nuk kishte hiret e bukurisë së një femre, që të tundojë një mashkull, kuptoi se pas periudhës së “mjaltit” në jetën bashkëshortore Mishka ngrihej pas mesnate. Ndërsa qante pa kuptim në heshtje për më shumë se një orë, hapte derën dhe zbriste nga pallati për t’u futur në një park të gjerë që niste para hyrjes ku banonte vetë ai. Policët e shërbimit e morën për një vjedhës shtëpish, ndërsa e shihnin që të ecte ngadalë dhe i fshehur nën hijen e pemëve dhe shkurreve, të cilat kufizonin rrugët e panumërta në atë park, por shumë shpejt e kuptuan se kishin të bënin me një somnambul. Doemos që u erdhi keq. Aq më shumë, kur këtu bëhej fjalë për Mishkën, të cilit ia dinin mirë historinë. Po kjo ishte, si të thuash, një fatkeqësi për vetë moskovitin dhe një sëmundje që duhej ta përballonte po ai vetë.
Ngjarja mori dhenë dhe atyre që e mësuan u erdhi me të vërtetë keq për pilotin rus.
– Një hall do ta ketë djali, se kjo sëmundje ka vetëm bazë nervore, – tha Zherari, një plak 72-vjeçar, komshiu përballë familjes së re. – Nuk ia kam vënë re më parë këtë fatkeqësi Mishkës sonë.
– S’i ka hyrë në zemër ajo dreq vajzë që ka në shtrat i gjori. Nuk ta tek fare Veronika. Zëre se nuk është grua, – u thoshte shoqeve madam Rosinjol, shitësja e bizhuterive në sheshin ” Sant Nikola “. Ajo i kishte lënë të 50 pranverat dhe, e mbetur e ve tre vite të shkuara, dukej se donte ta shfajësonte pilotin rus, të cilit i kishte falur një gjerdan të artë 24-karatësh gjashtë muaj më parë. Kishte qenë vërtet një kompliment nga ata që gratë dinë t’ua bëjnë vetëm njerëzve që u plagosin zemrat në distancë. Natyrisht në kuadrin e “ndihmës” për azilantin rus. Të fshehtën për të kaluar një natë në shtrat me moskovitin dukej se e kishte kyçur thellë brenda zemrës, që madama mendonte se rrihte vetëm për Mishkën. Edhe pse simpatia e parë kishte qenë deri në çastin që Svjetllovi bëri dasmën dhe lidhi kurorë me të bijën e Ana Marisë në kishën e “San Andreas”, madamës zor se i fshihej ëndrra e vjetër, për të pasur, fundja, një çast intim tani që i mungonte Danieli i saj i dashur.
Fransua, një punonjës i vjetër hekurudhash në atë qytet, i cili banonte në një vilë pranë pallatit të emigrantit nga Moska, i kishte thënë konduktorit të trenit të fundit, që mbërrin në Angueleme pak çaste para mesnatës se pilotin e kishin lajthitur ledhet dhe përkujdesja e bashkëqytetarëve të tij. Sidoqoftë Mishka Svjedllovi vazhdonte si zakonisht inkursionin nëpër gjumë dhe kjo histori, me sa dukej, nuk do të harrohej shpejt. Një mëngjes komshinjtë panë Veronikën me shenja në fytyrë. Qante me ngashërim, ulur në shkallë, pranë apartamentit të saj. Asnjë nuk guxoi ta lëndonte. Dy orë më vonë Ana Maria nxitoi për në strehën e çiftit të ri dhe doli që andej një orë para mesnatës, kur ra sipari i errët i mbrëmjes. Nuk e pa njeri. Pak ditë më vonë komshinjtë dëgjuan zhurmë në banesën e familjes Svjetllov, por asnjëri sërish nuk guxoi të hyjë në jetën dhe dramën e tyre, ashtu siç ndodh jo rëndom kësaj Evrope.
Të nesërmen Mishka nuk doli në punë. Pasdite e panë që u ngul te klubi i një marokeni dhe që andej doli vetëm afër mëngjesit, duke fërshëllyer fillimisht motivin e njohur të “Rabinkës” dhe pastaj me një zë baritoni, duke përsëritur vetëm refrenin “Ah! Rabinka, Rabinka!…” Por njeri nuk u bë i gjallë. Ato pak orë që i kishin mbetur nga shfaqja e mëngjesit i kaloi te shkallët e pallatit, ku pastaj gjumi ia kishte rrënduar qepallat, duke ia varur kokën në gjoks. Ata që kaluan të parët në shkallë, e gjetën të shtrirë e me pantallona të lagura. Poshtë, deri në katin e shtatë, një vijë e gjatë urine gjarpëronte në të gjashtëmbëdhjetë parmakët e veshur me granil të kuq. Zhan Luk Bertome, rritës e njohës i vjetër i kuajve, të cilët konkurronin në të vetmin hipodrom të qytetit dhe që banonte një kat më poshtë se familja Svjetllov, në të shtatin, përpara se t’i drejtohej ashensorit, syri i kishte rrokur trupin e një njeriu të shtrirë në mes të shkallinës. Në fillim nuk u besoi syve. U trondit kur i ktheu fytyrën dhëndërrit të ri. Pamja ishte vërtet e pazakontë. Në dy a tre vende ishte e gërryer, me sa dukej, nga thonjtë. I erdhi keq dhe pas një hezitimi, ku sytë ishin të fiksuar mbi portretin e moskovitit, e tërhoqi me dashamirësi për ta futur brenda në shtëpi, te Veronika që e priste një natë të tërë pa vënë gjumë në sy, edhe pse Mishka i saj atë natë kishte qenë fare pranë. Ja, atje te shkallët.
Të nesërmen azilanti nuk doli përsëri në punë, por edhe te klubi i marokenit nuk u duk më. Tërmeti nisi sërish në çerdhen familjare. Dy ditë më vonë në mesnatë, në vend të Mishkës, që nuk e harronte zakonin e vjetër, këtë herë doli Veronika. Dukej e tjetërsuar. Përpara derës së ashensorit piloti nxitoi që t’i griste fustanin dhe, pasi ia tërhoqi flokët, sikur donte të ngrinte kështu avionin, sa herë që nisej nga pista, apo ia kërkonte situata e krijuar nga mitralimet e çeçenëve, që ishin instaluar në gryka malesh si dikur, e pështyu në fytyrë. Pastaj e përplasi brenda në kutinë e çeliktë që lëvizte nga kati i parë në të dhjetin.
– Bushtër e ndyrë! Mos t’i pafsha sytë!
Pasdite mbërriti Ana Maria, që ndryshe nga pjella e vet, ishte nga ato femra që mbesin përjetësisht të reja, e hollë dhe e gjatë dhe me tipare e hire të bukura si në rininë e hershme. Ajo bisedoi kokë më kokë me burrin e së bijës, plot katër orë, por, me sa dukej, nuk mundi të realizonte ndonjë marrëveshje xhentëlmenësh. Veronika që prej asaj dite nuk u pa më në atë derë, por këtë herë në lokalet e qytetit të vogël. Në fillim paradite, se pasditeve mbyllej në shtëpinë e së ëmës dhe qante deri në mesnatë. Banakierët klienten e re e gostitnin me ndonjë xhin apo skoç, të cilët Veronika i rrëkëllente sa të hapësh e të mbyllësh sytë. Pasi koleksiononte pesë dopjo, kthehej nga tavolinat në banak dhe në atë çast sytë e skuqur dhe të fryrë rrotullonin kokërdhokët e dalë, si për të kërkuar diçka që i mungonte prej kohësh.
Kosta, një emigrant i vjetër ekonomik, nga një vend jugor i Ballkanit dhe pronar i një prej lokaleve në sheshin ” Stalingrad “, u kishte thënë dy klientëve pleq, që nusja e pilotit rus kishte filluar të shkonte me udhëtarë të zakonshëm dhe kalimtarë në atë qytet, që gjendeshin aty sa për të pirë një kafe. Një profesori, i ardhur ditët e fundit nga një vend fqinj me grekun, në jug të Ballkanit, si azilant politik, Veronika ia kishte vënë syrin, i përsëriste vazhdimisht: “Ty të kam në zemër”- dhe të pesë gishtat i hapte si një yll në krahun e majtë të kraharorit. Mishka, nga ana tjetër, kontrollonte supermarketët me radhë dhe koleksiononte pije të ndryshme, të cilat i shijonte i vetëm në shtëpi deri në mëngjes. Pasi dremiste dy a po tri orë, përsëriste pikë për pikë atë që kishte bërë një ditë më parë. Në punë jo se jo. Ata të Bashkisë, pasi i dërguan disa njoftime në kutinë postare, e lanë ashtu në harresë, në mjerimin e tij. Një muaj më vonë Mishka doli në “Sant Mishel”, atje ku në të pesë ditët e javës shiten rregullisht rrangullina e orendi shtëpiake të dala boje dhe të përdorura. Në fillim moskoviti gjeti një klient për televizorin e tij të markës “Sony”. Ky ishte një banor i ri në Anguelemë, nga Sri Lanka, azilkërkues politik, i ardhur pak ditë më parë nga rrethinat e Lionit. Të nesërmen kolltukët prej meshini dhe një kanape bezhë me dru arre, i ikën pothuajse falas, vetëm për 1000 franga, sa për të siguruar nja tri shishe “Xhini Uoker” dhe dy “Rum” nga Haiti. Pastaj u erdhi radha një magnetofoni dhe një radioje, me të cilën në ditët e para dëgjonte me nostalgji, fshehurazi, “Radio Moskën”, si dhe një celulari “Nokia” së bashku me karikuesin e tij. Këtij të fundit nuk i kishte futur që prej katër muajsh asnjë kartë nga ato të firmës “Bouygtel”, vetëm për 500 franga. Pas shitjes së tretë Mishka nuk u duk për një javë në ” Sant Mishel “. U shfaq një mëngjes, vetëm sa për të takuar një blerës, i cili nuk ia dinte shtëpinë dhe që me furgon ia përlau dhomën e gjumit të çmontuar disa orë më parë, dyshekun e jorganin me dy jastëkë zbukurimi. Blerësi erdhi sërish pas dy ditësh dhe mblodhi ato që kishin mbetur në shtëpinë e pilotit rus.
Mishka Svjetllovi, që dukej se kishte vënë tashmë ca para në duar, hoqi dorë nga supermarketet dhe në fillim vizitoi lokalin e marokenit, pastaj të tjerët me radhë, në sheshin “Stalingrad”. Ky emër i kujtonte vendlindjen dhe kishte lidhje me të. Sa herë që vinte këtu, i shfaqej si në një celuloid xhaxhai i tij më i madh, Sasha, ashtu i heshtur e babaxhan. Ai në rininë e hershme kishte punuar në kabinetin e “shokut Stalin”, duke i dhënë kështu emër familjes Svjetllov.
– Këtu ka diçka prej Rusie, – tha një mëngjes sapo hyri te Kosta, një burë pak i trashë që kishte shkelur të gjashtëdhjetat. – Kjo më bën mua dy herë të lumtur. Të lumtur…Lumturia ime iku e u tret si kripa në ujë. Ka qenë babushka ajo ditë kur më thanë që të pilotoja atë makinë, për të cilën thuhej se ishte fjala e fundit e shkencës ruse dhe krenaria e saj. Mjet vrastar, që hedh bomba pambarimisht në fragmentin e sekondës, duke mitraluar me predha dhe me raketa…Ah, babushka, babushka!…
Kosta, që kishte zënë vend përpara ekspresit të kafesë, u kaloi dorën mustaqeve që i mbaronin përtej cepave të buzëve dhe me një zë ku ndihej më tepër dashuria, tha:
– Si qenke bërë kështu, o biri im?!…
– A kupton babushka?
Mishka qëndroi para banakut dhe hodhi vështrimin në tavolina, të cilat iu dukën bosh në ato çaste.
– Kam vrarë njerëz.
U duk sikur do të nxirrte diçka nga goja, por volli.
-Unë, Mihail Svjetllovi, me gradën major, u shfaqa në qiell tinëzisht me shpendin tim të hekurt, mbi kodrat perëndimore. Pastaj dola mbi hekurudhë. Asnjë nuk dinte aty për misionin tim. Asnjë nuk më kishte parë. Në Grozni kam qëlluar mbi njerëz të pafajshëm. Kam shkatërruar ndërtesa. Edhe Komitetin Qendror e rrafshova. Po ç’më kishin bërë mua ata? Asgjë. Ishte urdhër. A kupton se ç’do të thotë urdhër? Ju grekët e drodhët shpejt. U bëtë me perëndimin e na latë në baltë. Punë junte…
Kosta doli nga banaku dhe i mori dorën pilotit rus. Ndërsa e mbërtheu me pëllëmbë, kuptoi se tjetri në ato çaste dridhej i tëri, edhe pse iu duk esëll fare, pa asnjë grahmë alkooli në buzë. E uli në një tavolinë, në krahun e djathtë, dhe i solli një portokallatë.
– Ç’është kjo? – pyeti moskoviti dhe u gogësi në atë çast.
– Pije! Të bën mirë, – i tha i zoti i lokalit.
– Që kur jam bërë për t’u mëshiruar unë? – Mishka hodhi sytë sërish nga tavolinat. Këtë herë iu dukën plot klientë. – A e kupton, babushka? Unë kam vrarë njerëz të pafajshëm. Jam vrasës fëmijësh dhe pleqsh. Kam qëlluar mbi njerëz sikur të ishin kafshë. Shteti kishte urdhëruar. Doemos që ai është vrasës, edhe pse thonë që u bëmë së fundi shtet demokratik e pluralist. E di se ç’do të thotë që të jetë shteti vrasës?…
Kosta uli sytë në dysheme. Mishka tentoi të ngrihej nga karrigia.
– Edhe kolonelët tuaj kanë vrarë në emër të demokracisë, gjoja komunistët, por shteti im i ka kursyer ata. Armikun e gjeti te çeçenët. Aq sa ka prodhuar për tridhjetë vjet predha Rusia, i hëngri për tre muaj Çeçenia. Rrafsh fare. Hajde kohë moderne, që çon në luftë, Mishka Svjetllovin. Pse? Ta them unë. Kishin marrë urdhër nga bota. Do të pranohesh ti, Rusi, në vendet demokratike? Asgjëso arsenalin luftarak. Dhe shteti im, babushka, e bëri realitet në njerëz të pafajshëm. Nuk kishte rast më të mirë për të nxjerrë një kunj të vjetër. Francës i heq kapelën. Por nuk zhbëhet një pilot vrasës, që vendosi të mos jetë i tillë gjithë jetën dhe që ia mbathi, se nuk donte të zhytej më në krim e gjak. Braktisa avionin, por nuk më braktisi ai. Më ndjek edhe këtu ku jemi të dy bashkë, në tavolinë.
Kosta tentoi ta ulë sërish emigrantin, duke e vënë përballë. I vuri duart në supe, që vazhdonin të dridheshin dhe i mori shuplakat për t’i vendosur në tavolinë.
– Leri ato! Janë me gjak të pafajshëm. Mekanizma të ndyra, të një urdhri shtetëror vrasës. – Mishka u duk se do të villte përsëri, por pasi u përcoll, duke e ngulur vështrimin te dera, nënqeshi duke shfryrë e nxjerrë një tingull, që mbeti midis dhëmbëve të bardhë. Banakieri u ngrit një çast dhe i mori kokën Mishkës në gjoksin e tij.
– Qetësohu, o bir, qetësohu!
– Faleminderit! Faleminderit! Me ju grekët na lidhin ende dy gjëra në këtë botë. Qenia fanatikë ortodoksë dhe alfabeti ynë cirilik. Që të dyja i kemi të përbashkëta që pas kryqëzimit të Krishtit.
Kur u duk se Mishka Svjetllovi u qetësua, në tavolinën e qoshes së djathtë te dera, u shfaq portreti i Veronikës. Ata pesë klientë, që kishin qëndruar të heshtur në tavolina, dy afrikanë vendës dhe një spanjoll, që kishte mbërritur në Anguelemë për punë tregtie atë mëngjes, si dhe dy punonjës hekurudhe, të cilët kishin vendosur të pinin nga një kafe përpara se të merrnin turnin e dytë, nxituan të grumbullonin ato pak gjëra personale të lëna në syprinat e tavolinave. Me sa dukej, për të mos u bërë dëshmitarë ndoshta të ndonjë katrahure, që mund të ndodhte, sipas tyre, në atë çast. Përveç spanjollit, i cili nuk kishte asnjë dijeni për mëritë e ngjarjet e fundit në familjen Svjetllov, të tjerët pothuajse njihnin të gjithë hollësitë më të fundme midis Mishkës e Veronikës. Vajza e Ana Marisë kohët e fundit merrte rregullisht doza të larta heroine e kokaine, të cilët i siguronte nga disa djem arabë, në qendër të qytetit, në “Viktor Hygo”. Cilën të gjente më parë, sipas rastit, pas pirjes së hashashit, që ditën e ndarjes me pilotin rus.
Qëndroi për një çast të vetëm para banakut dhe, ashtu mëdyshas, i ktheu menjëherë krahët atij, me të cilin kishte shkuar në krevatin bashkëshortor e virgjër, siç e kishte lindur Ana Maria. U ul në një prej stolave. Pastaj vendosi të dy duart mbi banak dhe kërkoi me sy Kostën. Pronari i lokalit u ngrit nga tavolina, duke e lënë Mishkën në një gjendje qetësie e të përgjumur dhe iu drejtua klientes, që posa hyri në klubin e tij.
– Do të bënit mirë, moj bijë, që të mos vinit në këto çaste. Djali është në një gjendje…. si të them unë…. Ka nevojë që të qetësohet.
Tjetra bëri sikur nuk e dëgjoi për një çast. Ngriti supet që kishin filluar të rrëzoheshin dhe u kthye nga greku:
– Vërtet që unë shkoj me burrin më të parë që më del përpara, por vetëm burrit tim i kam thënë, të dua. Kaq mjafton dhe pikë.
Hodhi sytë te klientët që ishin ngritur tashmë nga tavolinat. Njëri prej dy afrikanëve ende kërkonte çantën e vënë poshtë karriges. Iu drejtua me gishtin e majtë tregues:
– Apo nuk është e vërtetë, Kvama? Të paktën ti duhet ta pranosh burrërisht.
Njeriu me çantë nxitoi pas shokut të tij. Përshëndeti në heshtje pronarin e lokalit dhe u zhduk indiferent pas derës së xhamtë që u mbyll në çast, sikur aty të mos kishte ndodhur asgjë. Lokali ishte tashmë i boshatisur dhe gjithçka ra në një heshtje të plotë. Pas dopios së tretë Veronika u bë sërish e gjallë.
– Dëgjo këtu, – tha pa përcaktuar se kujt i drejtohej në ato momente. – femër jam, ta hajë dreqi. Kam nevojë ashtu si të gjitha femrat. Kështu është gatuar kjo botë. U bënë plot tre muaj…
Mezi priti që Kosta të mbushte dopion e katërt, për të cilën i kishte thënë një çast përpara se do të ishte e fundit për sot. E rrëkëlleu si e zhuritur.
– Pinë arinjtë, pinë edhe minjtë, – u dëgjua nga krahu i djathtë i lokalit zëri i Mishkës, që vazhdonte ta mbante të mbështetur kokën pas syprinës së tavolinës. Kosta bëri me gisht në buzë nga Veronika e cila, me sa duket, e gëlltiti me vështirësi këtë fyerje nga ish buri i saj, për të cilin betohej se e mbante vazhdimisht në zemër. Një krismë qelqi erdhi nga tavolina e Svjetllovit dhe Kosta doli nga banaku, për të kontrolluar klientin e qoshes së djathtë të atij lokali. Pamja e atij çasti e tmerroi. Mishka Svjetllovi po priste damarët e dorës së djathtë me një copë qelqi, nga gota e thyer.
– Ç’bën ashtu?! – nxitoi greku.
– Të jetosh nuk është ndonjë gjë e re, por edhe të vdesësh nuk është aspak e re.
Fraza që i kujtoi vetë poetin rus, Eseninin, lirikun e stepave, por edhe të izbave plot dashuri, në të fundit çast të jetës së tij, e tmerroi Kostën. Kuptoi që tjetri kishte marrë tashmë një mendim fatal, vrastar. Gjëja më e mirë që mund të bënte në këto momente ishte të nxitonte e ta ndërpriste atë lloj krimi që ta merr jetën si në një lojë të vërtetë. Nxitoi që të dalë nga banaku dhe ndjeu vështirësi në frymëmarrje nga shëndeti i tepërt. Një rrëkezë loti i rrëshqiti në faqen e majtë, ndërsa hidhte ato shtatë hapa deri tek tavolina e pilotit rus, i cili vazhdonte pa kurrfarë meraku a brerje ndërgjegjeje, ta çonte deri në fund nismën e marrë. E bija e Ana Marisë mbylli derën e xhamtë dhe zbriti në trotuarin përballë, për të kaluar kështu në rrugën ” Daguin”. Pronari i lokalit ia rrëmbeu Svjetllovit atë copë të xhamtë dhe me një shami, që e nxori shpejt nga xhepi i majtë, ia lidhi dorën e prerë në një mënyrë të atillë që të ndalonte rrjedhjen e gjakut, që ishte shfaqur si një njollë, duke zënë më tepër se gjysmën e tavolinës.
– Është gjak vrasësi. Le të rrjedhë, babushka. Le të rrjedhë. Kështu, në fund të fundit, më lehtësohet ndërgjegjja. U kam shkaktuar shumë gjak të tjerëve. Hi, hi, hiii! Hi, hi, hiiii!..
Edhe këtë ngjarje qyteti e mësoi shumë shpejt si shumë histori që kishin të bënin me moskovitin, emigrantin që kishte kërkuar i pari azil politik në këtë qytet krejt të qetë dhe me një jetë gati monotone.
– Thashë unë që djali e kishte një hall, – tha përsëri shtatëdhjetedyvjeçari Zherard Shevre.
– I gjori Mishka. Rusët, përpara se të bënin një gjenocid të pashembullt, kanë vrarë pjellën e vet, hija e të cilit erdhi këtu në Francë midis nesh. Jeton tani me makthin, – i tregonte Fransua konduktorit Mishel, i cili do të nisej në atë çast me linjën e trenit lokal, që shkon në Bordo nëpërmjet Kutras e Liburnit, në rrjedhën midis dy lumenjve Sharontë e Garonë.
– Është e tmerrshme pendesa, – thoshte gati gjithë ditën me vete mjeshtri i vjetër i kuajve, Zhan Luk Bertome, ndërsa stërviste që nga mëngjesi një hamshor në një stallë në periferi të qytetit, duke e pasur mendjen te piloti rus dhe komshiu një kat më sipër.
Shitësja e bizhuterive në “Place San Nikolla”, madam Rosinjol, nuk kishte qetësi. I përshkruante ato njëzet e gjashtë metrat katrore të dyqanit, të lënë nga i shoqi, me një brengë në zemër.
– Ajo femër që iu fut në shtrat, nuk mundi ta shpëtonte atë mashkull nga një turbullirë e një kohe të shkuar. Këto janë kusure, kur meshkujt nuk gjejnë dot një femër për të qenë. Një femër, që t’i kënaqë ata qoftë me ndjeshmërinë e tyre, por edhe t’u gjenden e të bëhen ashtu si thonë “vetja e tyre e dytë”.
Madam Odi, një plakë e kërrusur, ku dukej se bukuria ende nuk e kishte harruar, ndonëse i kishte kapërcyer të shtatëdhjetat, tundi kokën e pezmatuar. Nuk dihet nëse e bëri këtë për rusin, apo për shitësen që jetonte në tjetër botë. Ajo kishte ardhur për të blerë një gjerdan floriri për mbesën studente me rastin e përfundimit të provimeve, gjë që ajo ia kishte premtuar më parë. Qëndroi një çast para pronares, që iu duk se fliste përçart dhe, pasi thartoi buzët, u kthye pas pa mundur të blente dhuratën e premtuar. Madam Rosinjol doli te dera, por plaka ishte zhdukur si era.
Pas faktit që Mishka Svjetllovi u largua në një qytet tjetër, diku në jug të Francës, ndërsa kirurgët e qytetit i qepën venat e prera nga një qelq i gotës së thyer, asgjë nuk u mor vesh më për të. Si për çudi, në Anguelemë mungoi edhe Veronika, e bija e Ana Marisë, së vesë së kryetarit të Bashkisë së qytetit, të njëzet e ca viteve të shkuara. Për zhdukjen e saj misterioze njëherazi nga lokalet e qendrës dhe asaj të “San Nikollës” , pronari grek i lokalit, Kosta, i tregonte një ditë profesorit emigrant nga Tirana, që kishte qenë njëkohësisht klient i rregullt i nuses së re, se “… ajo ishte nisur të kërkonte dashurinë e humbur dhe pas Mishkës së gjorë, të cilin e donte si e marrë… shpresonte. Kjo është një e drejtë e saj”.
Asgjë nuk u dëgjua më në Anguelemë dhe kështu historitë e pilotit rus, me vajzën vendëse, gati u harruan. Njerëzit që ishin mësuar me to, u zhuritën si toka që pret shiun e vonuar të vjeshtës se thatë. Në kishën “San Andre”, që ishte fare pranë shtëpisë së emigrantit rus, pranë parkut “Andre Zhide”, atë të djelë të 16 shtatorit të vitit të kaluar, në meshën e drekës të së dielës së tretë të muajit, u kujtuan që të gjithë të vrarët dhe pastaj viktimat e kësaj bote. Njeriu me rraso të zezë e kapuçon të varur poshtë supeve, kërkoi në atë procesion përshpirtjeje paqë dhe qetësi për shpirtrat e tyre, por edhe për ata që kryen masakrat, për të zbatuar një urdhër vrastar shtetëror.
– Fali, o Zot, se nuk dinë se ç’bëjnë! – tha prifti Gijom.
– Shpëtoi dhe Mishka ynë, – tha sërish Zherardi Leval.
– Nuk është kollaj të dalësh nga ai det gjaku, që u ke shkaktuar të tjerëve, – kujtoi punonjësi i vjetër i hekurudhës, Fransua.
– Një mashkull i ndjeshëm, siç ishte i miri Mishkë, e meriton një larje mëkatesh nga krimet e atyre që e urdhëruan.
Pas kësaj, gjithçka u harrua në Anguelemë dhe për Mishka Svjetllovin nuk u fol më.
Bordo, 2003
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s