Fatkeqësi nga Suzi

Tregim

Isha në korridor kur ra zilja e parë e telefonit. Ndërsa shkova e mora dorezën, sinjali nga ana tjetër e telit u ndërpre. Në vesh dëgjova një « pip » të zgjatur. E ula menjëherë dhe u ktheva sërish në korridor për të hequr këpucën tjetër, që më kishte mbetur ende në këmbën e djathtë. Ishte pasdite dhe dielli i shtatorit digjte më shumë se në mesditë. Kështu bën vazhdimisht në qytetin tonë buzë oqeanit, sipër Gjirit të Biskajës, në të tri stinët e vitit me ngrohtësi. Ime shoqe ende nuk kishte ardhur nga puna dhe mua më duhej në atë çast të merrja një dush. Ndihesha i lodhur dhe çuditërisht doja gjumë. Kjo mbase ngaqë gjatë natës nuk kisha fjetur mirë. Nuk isha ngopur. Kur po mendoja se pas zhveshjes do të shkoja shpejt e në dush, telefoni lëshoi zilen e dytë. E mora qetësisht receptorin.

– Kalemi jam, a ti Durim je?
– Po, – i thashë me gjysmë zëri. E njoha menjëherë ish komshiun tim nga Shqipëria, me të cilin kishim banuar pranë e pranë disa vjet në këtë cep të Evropës.
– Si je ti, o Kalem? Si i ke nga shtëpia? Po Suzi dhe vajza si janë?
– Vajza mirë, bre, or tej, por për Suzin mos më pit hiç. I kemi ndamë gjanat. Të tana, bre. Qysh mramë. Tani do të jetojë veç. Sun durohet hiç ajo shtrigë se, që ta dish ti, bre, ma ka nxi e korit tanë jetën me kët qi m’ka bà. Luj venit, bre burrë! 
– Po më vjeka keq, Kalem! – i thashë instinktivisht pa e menduar gjatë se ajo frazë nuk duhej në atë moment.
 Tjetri heshti një çast dhe unë kuptova se ai po kërkonte fjalën e duhur, që i duhej për të shprehur dramën e tij në çift, por edhe vendimin që në një farë mënyre do ta justifikonte përpara meje.
– Hiç, bre, hiç, mos ki gajle. Suzi ia bani vetes. Ti e di që asaj i kishte hipun në kokë, bre, se tue qenë mësuse dhe unë një cop mekanik i thjeshtë, i duket vetja se asht dikushi. Asgja s’asht, ta thotë Kalemi ty.
Nuk ka ranë llafja ndonjiherë, por asht e vërtetë qi un’ e kam dashun fort, deri në marrosje. Ajo kish ardhun në qytetin tonë të vogël pej Tirone dhe, me ta thanë të vërtetën, e rrihte fort e tepër nalt. Bani disa herë përpjeje për me u trasferu, por nuk ia dhanë se. Unë e ndalsha sa herë që po e shihja vetëm në qytet, por ajo po më dredhonte sapo më shihte në rrugë. “Je i shëmtu tek Zoti, -m’thosh, -sun po të shoh me sy. M’u hiq”… Ishte ma e bukur Suzi sesa sot. Gocë, moo. “Meëër”, -i thosha. Unë e dijsha se ma tepër sesa bukuria eme në kët’ mes ishte zanati.
Punoja në park si xhenerik. Erë vaji, nafte dhe benzine bashkë gjeje tek un’, bre. Ajo kërkonte erë kolonje. Kët’ mund ta gjente veç te kolegët e vet, apo te ndonji gjal që ish në zira. Eh…po aj qiteti inë i kish të paktë, se. Un’ nuk iu ndava. E ndiqja kamba – kambës. Kështu na zu edhe rania e komunizmit. Hej, bre, bre! Të tanë zunë rrugët e ikjes. Nuk mbante ma hesapi për kërrkush. I vajta në odë. E gjeta duke qa. Nuk kish ku të ikte. Në Tiranë jo se jo, se edhe atje njerzia e saj kish marrë rrugën. Sekush kërkonte fatin e vet, bre. Më kish thanë Ademi një orë ma parë se njerzia asht turr e gjitha për në Durrës. Shkoi menjëherë n’shpi t’vet për me gatit robt për rrugë. I thash edhe un’: “Prit pak se do vij”. E në çast mendja më shkoi te Suzi. Thashë, po i baj zë dhe po e marr me vete. Me kët rast bahemi burrë e grua. Por nuk dija nëse do të pranonte, se. E dija meër qi ish te shpija e vet, nji dhomë te pallati i beqarëve, aty, te shpija e kulturës. Makinën e Demit e kisha rregullu nji nat’ ma parë. Nuk dija kurrfargja për Durrësin. As Demi jo. Kët e kisha shok aty n’ndërmarrje.
I thashë Suzit: “A po vjen”. “Ku?  -më pvet ajo. “Përtej detit ikim. Të shpëtojmë nga ky ferr. Të jetojmë atje si burrë e grua. Të bajmë edhe fmijë si gjithë robt e kësaj dynjaje”… Më pa drejt e n’sy. Tundi kokën. Sun e aprovonte dot. S’kishte besim. I thashë prapë: “Këtu jemi ti mësuse e un mekanik, por atje, -bëra me dorë nga deti, -do të jena të barabartë të tanë, emigrantë”. E kish marrë vesh për Durrësin dhe për njerëzinë që ish nisur për atje nga radioja. “E kam nji makinë direk për atje. Më pret shoku jem, Demi, me familjen e vet. Po na pret”. Pas kësaj më pa drejt e në sy.
“Dua qi t’marsh një vendim tani, -i fola e nuk ia ndava sitë, bre… -Nga kjo derë ne dalim veçse burrë e grua. Në qoftë se s’vjen, un për tre minuta njisem vetëm. Do ta gjej nji tjetër pastajna”… Suzi u ngrit e shkoi te dritarja. Pa jasht e fshiu lotët. M’u kthy: “Në qoftëse ti e ke me të vërtetë, unë do të jem jotja për jetë,- m’tha. Kaq m’u desh at’here. Fluturuam dhe kapëm Durrësin. Me Demin e familjen e tij e zumë një pej vaporëve që ishin në port dhe në mesnatë çamë detin. Në fillim ishim bashkë me shokun tem, por pastajna u ndamë. Ai shkoi qi t’jetonte me disa të afêrt të grues së vet në Siçili. Ky vend mu nuk më pëlqeu. Pas tri ditësh u ktheva dhe shkova në veri të Italisë. Ndejta katër vjet. Aty na lindi edhe vajza, Ana Maria. Nji kushurini em që jeton në Londër më tha qi të shkoja n’veri të Francës, se pej aty e kish të lehtë qi t’na merrte në Angli. Zana mbaronte për ket vend. Dinte edhe pak anglisht. Un hiç, bidivi. Por ama, gjuhën italiane e kapa shpejt, bre. Kështu si frëngjishten që e flas tani. Kështu qëlloi që pastajna u bamë bashkë, bile në nji pallat, sepse kushuriu më harroi dhe nuk e mbajti fjalën, bre.
– Sidoqoftë, Kalem, unë ruaj shumë kujtime nga ti dhe Zana. Kemi kaluar mirë. Ju vlerësoj. Sidomos Zanën, e cila pas ikjes sate me punë në atë qytet ku po jetoni tani, përballoi e vetme me vajzën jetesën për një vit e gjysmë, edhe pse e mbaje ti financiarisht.
– Por ndodh, miku em, ndodh, bre. Gjithçka e ka një cak. Zanës i hipi përsëri në kokë. E di ç’më bante kur erdhëm këtu? Filloi qi të mos duronte  ma erën e benzinës e të naftës. Po un në garazh makinash punoj. Aj asht edhe zanati jem. “Zhvishu,- m’thosh sa futesha te dera. – Shko drejt e në banjë”. Anash murit pa e cak fare rrugicën e tapetit të shtrueme, sepse nuk donte që t’ia bante askërrkush pis. M’i hidhte rrobat, ashtu siç i hedhin  qenit të shpisë një copë bukë, bre. Po un i sjell, bre, mbi dymijë euro në familje. Dhe pas dushit m’thosh: “Zin vend e mos lëviz”.
Qëllonte që më dilte vajza përpara sapo kaloja pragun, ajo këlthiste: “Mos e prek se asht i tanë pis! ” Vajza frigohej. Nuk dinte se ç’të bante. Mua më linte në nji dhomë e vetë rrinte në nji tjetër. Prej kohësh nuk bënim jetën burrë-grua. Rrallë ndonjëherë… A e di, Durim, se ç’po më thonke Suzi: “Burrat janë si puna e kohës, nuk ke ç’ban për ta ndryshuar. Ata janë si bananet, sa ma shumë qi kalon, aq ma shumë squllen”.
Demek, un nuk ndryshojsha si koha dhe se isha squll fare. Por ishte ajo se që më kishte heq prej defteri si atje në qytetin tonë. Mirë që atje ishte mësuse, siç i thonë, intelektuale, moo, e un’ puntor i thjeshtë, këtuna veçse pastruese zyrash ka punuar, kur ish aty tek ti dhe sot rri gjithë ditën n’shpi. Nji herë mendova se mos asht e smut. E vizitova te mjeku i nervave, sepse më thosh përsëri: “Burrat janë si pija, të kënaqin po për fare pak”. Ka thanë edhe kët: “Burrat janë si puna e borës, nuk i dihet kurrë kur vjen, sa centimetër dhe sa do durojë”. He, le-le!… “Nuk ka gja për mu,”- m’tha mjeku. “Rri e baj qejf në shpi,- i thashë,- se tash nuk po t’mungon gjo. Shijo jetën.” Por s’ndejtshe dot, bre. Kërkoi punë. Gjeti. Pastron tash e tre muaj pallatet në nji lagje të sipme. Filloi t’veshë edhe fustane e funde të shkurtna. I fola nij herë. “Rri,- m’tha,“-se nuk merr vesh nga jeta ti, Kalem. Ti e di që un s’i du burrat, sepse ju jeni si fotokopja, vetëm për riprodhim…”
– E mira ishte që ti dhe Zana të mos shkonit deri në këtë pikë. Një çift e gjen gjithmonë një mundësi mirëkuptimi dhe bashkëpunimi për ta ruajtur lidhjen e tyre. Në këtë mes është arsyeja. Në fakt ju që të dy jeni njerëz të mirë. Unë do të të këshilloja që, edhe për hir të asaj vajze që është tashmë midis jush, të gjendet një urë e besim reciprok për ta kaluar këtë situatë.
Ndjeva nga ana tjetër e telefonit se Kalemi ndali frymën. Pastaj sikur të ishte kujtuar për diçka, nxitoi e më tha:
– Jo, bre, jo, Durim. Asht’ gja që s’bahet ma. Shumë e kam duru. I kam vanë peëk. Pastaj kur ajo si nanë qi asht nuk mendon për pjellën e saj, doemos që gjanat do të katandisen kshu. Nuk i kam asnji faj, bre, asnji. Ajo vetë e mori vendimin. Asht ba si kulçedër. Nuk do as burrë, as burra. Vetë thot : “Burrat janë si pushimet, nuk zgjasin kurrë aq sa duhet.” Kshu, bre. Mua më ka pas gjithnji n’krah për shpi. E kam mbajtur me këto shpatulla, bre, çdo dekikë, dhe s’e kam lanë bosh nga financa asnjiherë. Ti vet’ më ke pas thanë aty, qi i kam duart si flori. S’i ka mungu asgja Zanës teme. Ka bamë ç’ka desh. Nesret do t’i vete e do t’i kërkoj të tana teshat, se më duhet me jetu kndej. S’kam asgja për me vesh. As do brekë për me i ndrru. Por më fal miku em, më fal, se ti ke edhe hallet e tua. Unë të fola në telefon, sepse e di meër qi ti më do e më ke dash gjithnji.
– Kalem, – nxitova unë kësaj radhe, ndërsa kuptova se njeriu që po më fliste në telefon dhe që ishte shqiptar ashtu si edhe unë, ngashëreu. Ndjeva dhimbjen e tij. – Bëre mirë që më telefonove, sepse ne duhet t’i ndodhemi njëri-tjetrit pranë, aq më tepër që jemi në emigracion. Kemi nevojë qoftë edhe për një fjalë të mirë, kurajë, ndihmë apo edhe këshillë. Por unë përsëri ngul këmbë dhe shpresoj se ju të dy me Suzin do ta gjeni një mundësi tjetër afrimi e bashkimi ashtu si më parë. Pres që të më telefonosh nesër përsëri, ndoshta me Suzin, mik.
– Mirupafshim e të fala nga shpija, o Durim! Asht ba si shtrigë, – tha duke i rrëzuar fjalët Kalemi nga ana tjetër e telit, atje në qytetin e tij të ri, në periferi të Parisit.
 Kisha  harruar të lahesha. U kujtova dhe mora rrobat dhe bëra dush. Nuk fjeta atë pasdite. Gjumi më kishte ikur, por lodhja jo. Historia e Kalemit dhe e Suzit më futi në mendime. Lulit, gruas sime, kur erdhi më vonë, nuk i thashë asgjë për ish komshinjtë tanë, ndonëse ajo nuk para shoqërohej shumë me Zanën, kur ishte pranë nesh. E priste dhe e përcillte sa herë që na vinte në shtëpi, por nuk shkonte tek ajo, veçse me raste sebepesh, kur ishim bashkë. Besoja se familja nuk do të prishej, edhe pse Kalemi herë-herë më dukej se nuk ishte për Zanën. Kishin diferenca në mentalitet e formim, por edhe në kulturë.
Të nesërmen pasdite prita që të më vinte përsëri një telefonatë nga Kalemi, por ajo nuk erdhi. Dy ditë më vonë ai më doli në telefon. Ishte përsëri mesditë dhe unë u gjenda i vetëm në shtëpi.
– Durim, e ndamë meëër muhabetin. Është e padurueshme, bre. I vumë peëk, – tha.
– A i kërkove Zanës që të merreshit vesh edhe njëherë? – pyeta duke ngritur zërin, sikur ta kisha përballë për ta këshilluar përsëri.
– Jo, bre, jo. Me atë që më kallxoi tash, asht krejt e pamundur të vazhdojmë e të jetojmë bashkë të dy. A e din çfarë? Me një tjetër ka shku. Më ka tradhtu, o Durim, bre!
– Dhe këtë ta ka thënë vetë me gojën e saj.
– A je derdimen, a ban vetë, o Durim? Po, Zana më tha e kush tjetër. Ma tregoi fije për fije, si dhe kur.
– Mbase e ka trilluar nga inati. – i thashë këtë herë qetësisht. – Ka dashur që të shfryjë kundër teje.
– E ka ba. Ma tha sapo unë ia kërkova ashtu siç më the edhe ti, or mik, atë mundësinë e bashkimit, qi ta rifillonim edhe njiherë nga e para. I kujtova se në mes nesh asht edhe vajza nantvjeçare. Më uli përballë dhe ia nisi. Sipas saj unë nuk i paskam dhanë dashninë  e duhur. Dhe kjo i ka mungu gjatë lidhjes sonë. Demek, unë nuk kam qenë i vëmendshëm me atë. “Po pse gjithë kto t’mira, plaçkë e katandi nuk i ke prej meje,- i thashë. -Kam sjellun lekë me grushta në shpi pej zanatit që kam si mekanik makinash, moj Zanë, qi asht ma i kërkuemi kësaj Evrope. Ça ke dash vetë me ngranë e me pi, sipas qejfit tand. Nuk të ka mungu asgja, hiç, bre”. Po a e di si më tha ajo? “Rri aty, Kalem, e mos bzaj! Boll të kam duru. Jam ndier e vetme gjithë jetën me ty, pa asnjë përkëdhelje, pa asnjë fjalë të ngrohtë zemre. Dhe kët ngrohtësi më duhej ta gjeja në një vend tjetër. Prita boll. Pastaj vendosa ta kërkoja. Ti erdhe me punë në ket qytet dhe më harrove mua, krejt. Tri herë ke ardh dhe at’here ta kam lyp, por ti më thoje se ishe i lodh nga puna. Pas një viti pastaj e ndava mendjen dhe shkova me një mashkull tjetër. E ka banun me të, bre! “
– E pabesueshme, Kalem! – thashë sa për t’u ndodhur në bisedë, kur kuptova se ai ngashëreu përsëri.
Ai nuk u përgjigj. Heshti pa mundur të flasë dot. Më erdhi keq për të dhe për dramën që po kalonte në ato çaste. Nuk ishte koha që ta gjykoja atë njeri. Madje as që më takonte ta bëja këtë, edhe pse shoqja e jetës së tij i kishte thënë krejt hapur që nuk kishte bërë detyrën e burrit në një jetë bashkëshortësh. Ishte harruar pas të tjerave, pas parasë, të mirave materiale që kishte mundur të sillte në familjen e tij. Por këto assesi nuk mund ta kënaqnin një grua në jetë. Kuptova që Zanës i kishte munguar lumturia e vërtetë. Por tani ishte vonë edhe për Kalemin…
– Dëgjo, ti, shoq! – foli ai. – A e di se me kë më ka tradhtu Zana? Me cilin ka shku? Me shoferin e linjës 21, aty. Kalon pranë pallatit ku kam ndenjur edhe unë dhe të çon në aeroport. Kishte qenë një magjup, bre. Nga ata që e kanë lëkurën si bith kusie, afrikan andej nga jugu. Zimbabve ia thonë vendit  k’tij klysh kurvës. Ja, kshu, bre. Veç nji herë e kishin ba at’ punë. “S’mun e duroja dot, -më tha pastajna, Zana. Nevojë biologjike, sipas saj, moo. “A e di ç’ke ti, Kalemo, -tha për së fundi, -pa qitu jasht e mos t’i shoh më sitë. Dil nga jeta jeme së bashku me gjithë ato pare qi po më sjell, se boll kam duru si femër. Burrat janë si vendet e parkingut, vendet e mira janë të xanun, të tjerat nuk bajnë. Nuk mund qi të rri ma duke ba kodoshen dhe gruan e keqe pas shpinës së burrit. Do të ta gjej edhe unë nji vend parkingu, Kalem. Vajzën do ta rris vetë”. A po më digjon, bre?
Kalemi priti që unë të flisja, po ç’mund t’i thosha atij atë çast.
– Or, tej, o Durim, a e di sa para kam çue në shpi vitin që ka kalue? Tridhjetë e pesëmijë euro, or tej. Nuk janë pak. Pare djerse janë të tana. Kam punu me orar të zgjatun. Çar t’i bëj un Suzit  nitash? S’mun me duru dot. Kishim kohë edhe për ato palo punë. Fatkeqësi! Dhe kjo ka ardh prej Suzit, bre. Çar të thom tjetër. Ruajna zot nga gra të tilla si Suzi.
Kalemi qau. Ia ndjeva ofshamën pas fjalëve të fundit që i belbëzoi me ngashërim. Nuk i erdhi turp.
Në mbrëmje ia tregova të gjithë historinë sime shoqeje, Lulit.
– Ne e kishim kuptuar këtu, – më tha ajo, – kur mungonte Kalemi. Kishte rënë në sy me atë urban. Lëvizte shpesh. Më tha një ditë Naxhoja, gruaja e gjirokastritit, që punon në ndërtim. Dyshonte. Një portugeze që jeton dy pallate larg nesh, kishte thënë se gruaja që udhëtonte vazhdimisht me të njëjtin shofer ishte nga vendet e ish Jugosllavisë. Por ajo nuk e dinte se nga ishte Zana. Unë nuk kam dashur ta besoja. Tani që ajo e ka pohuar vetë, bëj edhe lidhjen për çka është folur përpara. Nuk di se si të them. Të vjen keq edhe për vajzën e vogël, Ana Marinë.
Në muaj më pas Kalemi më telefonoi përsëri. Këtë herë ndihej i gëzuar.
– Jemi bashkuar me Zanën. Ti kishe të drejtë, mik. Ashtu asht, siç më ke thanë ti. Edhe un’ ashtu kam mendu. Historinë e tradhtisë me atë zezakun e ka shpik nga inati. Inat femne, moo. Un’ s’e kam pvet hiç qi at’ dit qi ma tha. Nejse i vuna kapak tani. Mora ato dy plaçka dhe u ktheva. Po përsëri Zana më bërtet e nuk më pranon të futem te shpija pa bërë dushin. Vajzën kët herë e ka lanë që të rrijë veç me mu, edhe në fundjavë, kur ajo del me shoqet e punës e vjen në mesnatë. Falimenderes prej teje.
“U bë mirë kështu, -mendova unë. -Kalemi do të kujtohet edhe për detyrat e tij si burrë shtëpie, se të tjerat nuk u mungojnë. Shpëtoi familja”…
Dy ditë pas Vitit të Ri shkova te “Viktor Hygoja”, rruga që ka një lokal ku mblidhemi zakonisht në fundjavë tre shqiptarët e vetëm në këtë qytet, sa për të pirë një kafe dhe për të folur shqip. Kishte rënë një shi i rrëmbyeshëm që në mëngjes, por qielli ishte ende i mbarsur dhe ai mund të kthehej përsëri. Shkova pak më vonë se dy të tjerët. Porosita kamerierin për kafenë dhe zura vend në tavolinë, ku gjendeshin dy shqiptarët e tjerë. Kuptova se ata po flisnin për Kalemin dhe Zanën. Dinin gjithçka. Elektricisti elbasanas kishte shkuar më shumë me ata. Me siguri që Kalemi ia kishte hapur barkun edhe mikut të tij, ashtu si edhe mua. Kish kërkuar ngushëllim për atë që e kishte quajtur  fatkeqësi nga Suzi. Por historia e tij familjare ishte kthyer tashmë në një tavolinë. Nuk më erdhi mirë. Bëra të paditurin dhe të painteresuarin për një problem që, në fund të fundit, i përket dikujt dhe që natyrisht është pjesë e jetës së tij. Refuzova të flisja, ndërsa mora filxhanin që më solli kamerieri. Pagova.
Elbasanasi tha se tani Suzi po shkonte me një algjerian të gjatë që ishte edhe përgjegjësi i saj në pastrimin e rezidencave të lagjes ku punonte ajo. Është bërë si pjesëtar i shtëpisë. Kalemi nuk bën asgjë pa pyetur Ahmetin nga fisi i berberëve të Algjerisë. Këtë ia kishte thënë një patrioti i tij elbasanas, që jeton në atë qytet.          
– Ky qenka vërtet lajm. Suzi paska mbërritur në veri të Afrikës,–foli gjirokastriti murator dhe e vendosi filxhanin bosh në tavolinë. U rehatua në karrige dhe u kaloi gjuhën buzëve të tij të trasha e të fryra gjithë tul.
– Nuk ke ç’t’i bësh, kjo është fatkeqësi.
Elektricisti, mik me familjen Jonuzi, tundi kokën me keqardhje, duke menduar sigurisht për burrin e Zanës.
Jashtë shkrepi një vetëtimë, që u duk se flakëroi e ndezi gjithçka. Të dy miqtë e mi të tavolinës atë çast m’u dukën si një negativ filmi, të zbardhur e krejt pa jetë. Një erë çamarroke ngriti disa gjethe gjysmë të lagura që kishin zënë vend në qoshen përballë. Pastaj një krismë që drodhi xhamat e që u duk se ishte aty pranë nesh.   
Unë ndjeva kafen që më dogji në dorë. 
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s