Plaçkitja dhe shkatërrimi i arkivit te Kosoves nga Serbia para dhe gjatë luftës 1998-1999

Nga: Baki Svirca

Instituti per hulumtimin e krimeve te luftes (Prishtine 2016)

Konspekte

Të dhënat dhe arkivat  janë gjithnjë e më shumë duke u trajtuar si një formë e domosdoshme e “kujtesës” shoqërore, trashëgimisë kombëtare dhe identitetit shtetëror.

La donitajxoj kaj la arhxivoj estas cxiam pli multe traktataj kiel necesa formo de la socia “memoro”, de la nacia heredajxo kaj sxtata identeco.

Mbrojtja e pasurisë kulturore dhe dokumentare është një nga të drejtat bazë njerëzore si individuale ashtu edhe kolektive. Cënimi i kësaj të drejte krijon parakusht të duhur për realizimin e politikave gjenocidale, nëpërmjet humbjes së gjurmëve të krimeve dhe të ekzistencës apo duke i arsyetuar teoritë mbi “të drejtat historike, juridike apo politike”.

La protektado de la kultura kaj dokumenta ricxajxo estas unu el la fundamentaj homaj rajtoj individua kaj kolektiva. La malrespekto de tiu rajto kreas certan antauxkondicxon por realigi la genicidajn politikojn, tra perdigxo de la spuroj de krimoj kaj ekzisto aux pravigante teoriojn pri “historiaj, juraj aux politikaj rajtoj”.

Shkrimtari i madh anglez George Orwell thosh: Kushdo që e kontrollon të kaluarën e kontrollon të ardhmen.

E ardhmja është shumë vështirë të ndërtohet pa të kaluarën e dokumentuar dhe të arkivuar.

La angla renoma verkisto George Orwell diris: Kiu ajn kontrolas la pasinton, kontrolas ankaux la estonton.

La estonto malfacile konstruigxas sen la pasinto dokumentita kaj arhxivita.

Me vendosjen e masave të dhunshme administrative dhe ushtarake nga ana e Serbisë (1989-1999), u bë e mundur që i gjithë sistemi i të dhënave të krijuara në Kosovë të administrohej nga Serbia. Në këtë periudhë filloi të zbatohej politika e trajtimit “specifik”e këtyre të dhënave, sidomos i lëndës arkivore që kishte të bënte me kadastrën, reformën agrare dhe kolonizimin, regjistrin civil, sigurinë publike si edhe të dhënat mbi ndërmarrjet ekonomike.

Post instaligxo de la perfortaj legxoj administraj kaj militistaj de Serbio en Kosovo (1989-1999) eblis ke la tuta sistemo de la donitajxoj kreitaj en Kosovo administrigxu de Serbio. En tiu periodo komencigxis aplikigxi la politiko de la “specifa” traktado de cxi tiuj donitajxoj, aparte de la arhxiva materialo koncernanta kadastron, agraran reformon kaj kolonizadon, civilan registron, publikan sekurecon same la donitajxojn pri la ekonomiaj entreprenejoj.

Gjatë zhvillimit të operacionit “Patkoi” që kishte si qëllim spastrimin etnik të Kosovës nga popullata shqiptare, u bë grabitja e lëndës arkivore nga institucionet, grabitja e librave kadastralë dhe e regjistrave civilë, si dhe të dëbuarëve u shkatërroheshin dokumentett personale dhe të tjera që kishin me vete, si certifikata prone, biznesi, automjetesh etj.

Dum la operaco “Hufferajxo” celinta la etnan purigon de Kosovo disde albana logxantaro, oni forrabis la arhxivan materialon de institucioj, forrabis la kadastrajn librojn kaj civilajn registrojn, same oni forprenis de la forpelitoj la personajn dokumentojn kaj aliajn, portataj de ili, kiel proprietajxa, biznesa, auxtila ka certigiloj.

Konspektoi Bardhyl Selimi, 24 shtator 2017

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s